EU wil verpakkingsafval per inwoner met 15% laten dalen tegen 2040, Letland werkt al aan eerste eisen

Volgens Verordening (EU) 2025/40 moet de hoeveelheid verpakkingsafval per inwoner in de hele EU fors omlaag. Het doel: 5 procent minder tegen 2030, 10 procent minder tegen 2035 en 15 procent minder tegen 2040, telkens vergeleken met het niveau van 2018. Die doelen staan in de nieuwe EU-verordening over verpakkingen en verpakkingsafval. Die verordening treedt ook in Letland stap voor stap in werking en krijgt grip op steeds meer alledaagse producten. Ze geldt voor elk product dat in Letland op de markt komt, waar de fabrikant ook zit: de herkomst van de verpakking maakt voor de eisen geen verschil.

Voor een inwoner van Letland is dat vooral merkbaar aan producten in de winkel en in de horeca. De verordening werkt in Letland rechtstreeks, zonder een eigen nieuwe wet: ze geldt zoals in Brussel vastgesteld. Instanties zoals het ministerie van Klimaat en Energie leggen vooral uit hoe bedrijven in Letland aan de eisen moeten voldoen.

Een deel van die verordening geldt al. Sinds 12 augustus 2026 moeten bedrijven in Letland voldoen aan de eerste eisen, meldt het Letse ministerie van Klimaat en Energie. Het gaat onder meer om de samenstelling van verpakkingen, de identificatie van de fabrikant en een EU-conformiteitsverklaring. Het ministerie, verantwoordelijk voor klimaatbeleid en energie in Letland, benadrukt dat de invoering gefaseerd verloopt. Niet alle eisen moeten vanaf die datum al tegelijk worden nageleefd, zodat bedrijven tijd krijgen om verpakkingen, etiketten en administratie aan te passen.

Na die eerste stap volgen nieuwe verplichtingen in de jaren erna, telkens op dezelfde kalenderdag. Vanaf 12 februari 2027 moet de horeca in Letland klanten toestaan hun eigen beker of bakje te gebruiken. Een jaar later, vanaf 12 februari 2028, worden herbruikbare verpakkingssystemen verplicht in de horeca. Dan komt er ook een nieuw registratiesysteem voor producenten van verpakkingen. De grootste omslag volgt vanaf 1 januari 2030: dan gelden zwaardere eisen aan recyclebaarheid en aan het aandeel gerecycled plastic in verpakkingen. Ook verdwijnen dan kleine eenmalige hotelflesjes met shampoo of douchegel en verpakte zeepjes, net als eenmalige sausporties bij het eten ter plaatse in de horeca.

De regels komen uit Verordening (EU) 2025/40 van het Europees Parlement en de Raad, aangenomen op 19 december 2024. De verordening trad op 11 februari 2025 in werking en is sinds 12 augustus 2026 van toepassing. Ze vervangt de oude EU-richtlijn 94/62/EG over verpakkingen en verpakkingsafval. Een verordening geldt, anders dan een richtlijn, rechtstreeks in elke lidstaat; daarom is er voor deze regels geen aparte Letse omzettingswet nodig.

Voor wie in Letland woont of er een bedrijf heeft, komt de verandering dus niet in één keer. Ze volgt in vier door de EU vastgelegde stappen, verspreid over een paar jaar tot 2030. De eerste stap, van augustus 2026, is al gezet. De volgende, over de eigen beker in de horeca, volgt op 12 februari 2027; daarna komen de stappen van 2028 en 2030. Tot die tijd blijven de oude verpakkingen, zoals de kleine hotelflesjes en de eenmalige sausporties in de horeca, gewoon in de winkel en op tafel te vinden.