Letland haalt vrijwel alle Europese herstelmiljarden op en krijgt ook defensielening

Letland heeft het volledige bedrag van 1,97 miljard euro uit het Europese Herstelfonds opgevraagd, meldt het Finanšu ministrija, het Letse ministerie van Financiën. Het land had dat geld sinds de start van het fonds beschikbaar voor hervormingen en investeringen in energie, transport, zorg, onderwijs, digitalisering en regionale ontwikkeling. Het ministerie diende eind september 2026 bij de Europese Commissie de laatste betalingsaanvraag in. Die aanvraag was goed voor 503,7 miljoen euro, voor 56 afgeronde indicatoren. Daarmee is nu het volledige bedrag opgevraagd, voor in totaal 187 hervormings- en investeringsindicatoren uit het Letse herstelplan. De Europese Unie zette het Herstelfonds op na de coronapandemie, om de economie van de lidstaten te ondersteunen. Voor Letland is het fonds daarmee een van de grootste investeringsbronnen sinds de coronapandemie geworden. Lidstaten krijgen het geld pas uitgekeerd zodra Brussel vaststelt dat de afgesproken hervormingen en investeringen ook echt zijn uitgevoerd.

De Letse regering kijkt bij Europees geld inmiddels ook sterk naar defensie. De oorlog in Oekraïne houdt aan en de Europese afhankelijkheid van Amerikaanse militaire steun staat ter discussie. De Valsts prezidents, Edgars Rinkēvičs, noemde het concurrentievermogen van de Europese Unie eerder deze maand een strategisch veiligheidsvraagstuk. Hij deed die uitspraak op de Arraiolos-bijeenkomst van twaalf EU-presidenten in het Sloveense Brdo pri Kranju. De Arraiolos-groep brengt de staatshoofden van de parlementaire EU-lidstaten jaarlijks informeel samen, los van de Europese Raad waarin regeringsleiders zitten. Rinkēvičs riep op tot meer investeringen in technologie en kunstmatige intelligentie. Ook wil hij regelgeving die Europese bedrijven mondiaal concurrerend houdt. Verder pleitte hij voor een sterkere Europese defensiecapaciteit en -industrie tegen vooral Russische dreigingen. Ook riep hij op tot voortgezette steun aan Oekraïne komende winter en tot EU-toetreding van Oekraïne, Moldavië en de landen van de Westelijke Balkan. Rinkēvičs is het staatshoofd van Letland.

Die defensie-ambitie krijgt voor Letland ook al concrete Europese steun, los van het Herstelfonds. De Europese Commissie keurde voor het land voorlopig 3,49 miljard euro aan goedkope EU-leningen goed, meldt de Letse Aizsardzības ministrija (ministerie van Defensie). Het geld komt uit SAFE (Security Action for Europe), een nieuw defensie-financieringsinstrument. Daarmee verdeelt de EU in totaal ongeveer 74 miljard euro over acht landen: Letland, Estland, Litouwen, Polen, Finland, Griekenland, Italië en Slowakije. Het geld is bedoeld om de defensiecapaciteit en -industrie van die acht landen te versterken. De eerste betalingen uit het SAFE-fonds werden voor maart 2026 verwacht.