Kulbergs vraagt Dombrovski om garanties voor financiering Rail Baltica

Premier Andris Kulbergs (AS) sprak vrijdag in Riga informeel met de Europese vicevoorzitter voor economie Valdis Dombrovski over de toekomst van Rail Baltica, meldt premiers communicatieadviseur. Dombrovski is in Brussel verantwoordelijk voor onder meer het economisch beleid van de Europese Commissie; de Let is een van de uitvoerend vicevoorzitters van de Commissie. Kulbergs vroeg hem naar het standpunt van Brussel. Letland heeft namelijk geen gegarandeerde langetermijnfinanciering vanuit de EU voor het spoorproject. Hij zei dat de leencapaciteit van de Letse staat niet onbeperkt is. Grenscontrole en Rail Baltica kunnen niet allebei met extra schulden worden gefinancierd zonder garanties uit Brussel. Dombrovski lichtte op zijn beurt de EU-begrotingsregels toe. Hij noemde instrumenten die bedoeld zijn voor defensie- en energie-investeringen.

Rail Baltica moet Tallinn, Riga en Vilnius met elkaar en met Polen verbinden. De spoorlijn krijgt Europese spoorbreedte, in plaats van de brede Russische spoorbreedte die in de Baltische staten gangbaar is. Zo verbindt de lijn Estland, Letland en Litouwen voor het eerst rechtstreeks met het spoornet van de rest van de Europese Unie. De projectonderneming RB Rail voert het project namens de drie landen uit en meldt dat de lijn inmiddels in totaal ongeveer 23,8 miljard euro kost. De lijn wordt ongeveer 900 kilometer lang, met een spoorbreedte van 1435 millimeter. Passagierstreinen moeten er tot 249 kilometer per uur kunnen rijden, vrachttreinen tot 120 kilometer per uur. Alleen de eerste fase, die de drie Baltische staten met Polen moet verbinden, kost naar schatting 15,3 miljard euro.

Het ministerie van Verkeer (Satiksmes ministrija) noemt het rapport dat de Europese Rekenkamer op 19 januari 2026 over Rail Baltica publiceerde een goed referentiepunt voor de verdere uitvoering van het project. Het ministerie, destijds onder minister Atis Švinka, erkent de risico’s van de gestegen kosten. De taken van de eerste fase moeten binnen de beschikbare EU-financiering blijven, via de instrumenten CEF en EISI. CEF staat voor de Connecting Europe Facility, het EU-fonds voor grensoverschrijdende infrastructuurprojecten; EISI is de Letse benaming voor dezelfde regeling. Er komen geen financiële toezeggingen die niet gedekt zijn, zegt het ministerie.

De financieringsvraag speelt al langer tussen de drie Baltische hoofdsteden, die Rail Baltica gezamenlijk uitvoeren maar elk hun eigen staatsbegroting moeten verantwoorden. Volgens de Letse Staatskanselarij kwamen de premiers van Letland, Estland en Litouwen op 22 september 2026 overeen om Rail Baltica als één grensoverschrijdend project gezamenlijk uit te voeren. Ze spraken af om in het nieuwe meerjarig EU-budgetkader samen op te komen voor minstens 10 miljard euro aan EU-financiering, met behoud van 85 procent EU-medefinanciering. De transportministers kregen daarbij de opdracht de kosten te herzien en besparingen te coördineren. Volgens de Letse Staatskanselarij riep Kulbergs op 16 oktober, tijdens een Europese Raad-top in Brussel, in een brief op om in het volgende meerjarig EU-budget (2028-2034) geld voor Rail Baltica te reserveren. De Estse premier Kristen Michal, de Poolse premier Donald Tusk en de Litouwse president Gitanas Nausėda ondertekenden die brief mee. Volgens de leiders is bijna de helft van de hoofdroute in de Baltische staten al in aanbouw of daarvoor gereed.