Nieuwe Saeima met honderd deputeeën komt 3 november voor het eerst bijeen

De honderd leden van de nieuw gekozen 15de Saeima komen dinsdag 3 november 2026 voor het eerst in vergadering bijeen. Onder de deputeeën zitten politieke veteranen naast compleet nieuwe gezichten, van criticasters van TikTok tot leden van politieke families en kunstenaars, met een duidelijke spreiding tussen conservatieve en liberale opvattingen. Van de honderd deputeeën zijn slechts negen geboren na het herstel van de Letse onafhankelijkheid in 1990, en de gemiddelde leeftijd ligt op bijna 49 jaar. Dat bevestigt het beeld van een Saeima met veel ervaren politici naast de nieuwe gezichten.

De Saeima is het eenkamerparlement van Letland; tijdens een eerste zitting kiezen de deputeeën gewoonlijk ook een nieuwe voorzitter van de Saeima. De CVK organiseert en controleert alle nationale verkiezingen in Letland en maakt de uitslagen openbaar bekend. Volgens de CVK, de Letse kiescommissie, moest de nieuw gekozen Saeima overeenkomstig de Satversme, de Letse grondwet, uiterlijk op de eerste dinsdag van november voor het eerst samenkomen. De CVK bevestigde op 16 oktober 2026 zelf de verkiezingsuitslag: honderd zetels, verdeeld over zes partijen en combinaties. Het Apvienotais saraksts, een alliantie van de Letse Groene Partij, Latvijas Reģionu Apvienība en Liepājas partija, werd met 41 zetels de grootste. Daarna volgen Latvija pirmajā vietā met 17 zetels en de combinatie Suverēnā vara/Jaunlatvieši met 15, en kregen Nacionālā apvienība en Progresīvie elk 10 zetels, en Jaunā Vienotība 7. Volgens het Senaat, de hoogste rechter van Letland in dit soort geschillen, wees de Administratīvo lietu departaments op 27 oktober de klachten tegen die uitslag af. De beroepstermijn was verstreken en de indieners hadden geen procesbelang. Daarmee stond de uitslag van 16 oktober onherroepelijk vast, nog voor de eerste zitting van 3 november.

Een van de nieuw gekozen deputeeën treedt aan terwijl hij onderwerp is van een fraudeonderzoek. Premier Kulbergs leidt het kabinet dat na de verkiezingen is aangetreden; Brencis werkt voor hem als adviseur, naast zijn nieuwe rol als Saeima-lid. KNAB, de Letse dienst voor corruptiebestrijding, doorzocht op verzoek van EPPO woensdag 28 oktober de woning van Mārtiņš Brencis. EPPO is het Europees Openbaar Ministerie dat fraude met EU-geld onderzoekt. Brencis is naast nieuw gekozen Saeima-lid ook adviseur van premier Andris Kulbergs. Tegelijk doorzocht KNAB de woning van de voorzitter van de gemeenteraad van Alūksne. Het gaat om een onderzoek naar mogelijke fraude en machtsmisbruik bij een bedrijvenpand-project in die gemeente. Dat project is met ruim 1,4 miljoen euro aan EU-subsidie (ERDF) gefinancierd. Premier Kulbergs zegt dezelfde ochtend van de huiszoeking te hebben gehoord en heeft Brencis in afwachting van de uitkomst als adviseur geschorst. Brencis zelf was die woensdag niet op zijn werk en onbereikbaar, met zijn telefoon uit; hij heeft geen verklaring afgelegd.

EPPO werd opgericht om fraude met EU-geld in de hele Unie te onderzoeken en neemt zulke zaken over van de nationale openbare aanklagers. Alūksne is een landelijke gemeente in het noordoosten van Letland, dicht bij de grens met Estland. ERDF, het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling, financiert projecten die regio’s economisch sterker moeten maken, zoals het bedrijvenpand waarover het onderzoek nu loopt.

Brencis is daarmee een van de honderd veteranen en nieuwkomers samen die dinsdag 3 november voor het eerst in de nieuwe Saeima aantreden.