Letse rentelasten op staatsschuld stijgen snel, bijna helft woningen nog onverzekerd tegen stormschade

De rentelasten op de Letse staatsschuld stijgen van 1,3 procent van het bbp (606 miljoen euro) in 2026 naar 1,6 procent (901 miljoen euro) in 2029-2030. Dat meldt de Fiscale Discipline Raad, de onafhankelijke toezichthouder op de Letse begroting. De raad en Letse economen zien in de staatsschuld op dit moment geen acute schuldencrisis, maar wel een groeiend risico. De schuld loopt volgens ramingen van het ministerie van Financiën op naar circa 52 tot 53 procent van het bbp. Doordat de rentelasten toenemen, blijft er minder geld over voor andere uitgaven zoals zorg, onderwijs of defensie.

Voor wie in Letland woont, betekent dat vooral een sluipend proces: een begroting die jaar na jaar iets minder ruimte overhoudt. De Fiscale Discipline Raad staat onder leiding van voorzitter Normunds Malnačs en controleert of de regering zich aan de eigen begrotingsregels houdt. De raad publiceert zijn beoordeling van de begroting doorgaans eens per jaar. Hogere rentelasten zijn niet uniek voor Letland: landen met meer staatsschuld voelen een rentestijging doorgaans sterker. Ze zijn namelijk relatief meer geld kwijt aan het aflossen en herfinancieren van leningen.

Een ander financieel risico voor Letse huishoudens speelt dichter bij huis, bij de eigen woning. Ongeveer de helft van de bewoonde woningen in Letland is niet verzekerd tegen schade door storm of andere natuurrampen. Dat blijkt uit onderzoek van de Letse centrale bank, Latvijas Banka, de toezichthouder op de financiële sector. Het aandeel verzekerde woningen is de afgelopen acht jaar wel flink gestegen, van 30,8 naar 52,8 procent. Voor de bijna helft van de huiseigenaren die nog onverzekerd is, kan stormschade daardoor een zware financiële tegenvaller worden. Dat waarschuwen toezichthouders na recente stormschade in het land. Storm en ander natuurgeweld treffen vaak hele regio’s tegelijk. Zo’n weerslag kan dus meteen een grote groep onverzekerde huishoudens financieel raken.

Hoe groot het verschil tussen verzekerd en onverzekerd zijn kan uitpakken, laten de cijfers van Latvijas Banka zien. Eind 2025 liepen er in Letland ongeveer 445.600 woningverzekeringen. Daarvan dekte 99,98 procent ook schade door natuurrampen, meldt de Letse centrale bank. De gemiddelde uitkering na stormschade aan een woning bedroeg in 2025 gemiddeld 1552 euro. Dat is hoger dan bij een gewone schadeclaim. Wie wel verzekerd is, krijgt dus doorgaans een fors hogere uitkering dan bij alledaagse schade. De andere helft van de huiseigenaren moet een storm volledig zelf betalen, zonder enige tegemoetkoming.

De oplopende rentelasten van de staat en het lage verzekeringspercentage van woningen raken wel dezelfde Letse huishoudens. Minder budgettaire ruimte bij de overheid voor zorg, onderwijs of hulp bij rampen, en een eigen risico dat voor bijna de helft van de woningeigenaren onverzekerd blijft.