President Rinkēvičs noemt het Lets de basis van de Letse staat op Dag van de Staatstaal

President Edgars Rinkēvičs heeft op 15 oktober, de Letse Dag van de Staatstaal, een boodschap aan de bevolking gericht. Daarin noemt hij het Lets de basis van de Letse staat. Een sterke taal vormt volgens hem een veilig Letland, en een rijke taal een rijk volk. Hij roept de bevolking op de taal te koesteren als bescherming van het land zelf. Rinkēvičs is het staatshoofd van Letland en spreekt bij gelegenheden als deze doorgaans de hele bevolking rechtstreeks toe. Bij zijn boodschap hoort dit jaar ook een sociaal experiment waaraan 54 Letse onderwijsinstellingen meedoen. Om wat voor experiment het precies gaat, maakte de president in zijn boodschap niet verder bekend.

De Dag van de Staatstaal herdenkt een grondwetswijziging die het Lets als staatstaal in de Satversme, de Letse grondwet, verankerde. Als vaste jaarlijkse feestdag bestaat de dag nog niet lang. Het Letse taalagentschap LVA, de overheidsinstantie die het taalbeleid uitvoert, meldt zelf dat de viering in 2021 begon en dit jaar dus het vijfde jaar bestaat. Volgens de LVA is dat nog te weinig voor vaste tradities. Ook Lsm.lv, de nieuwssite van de Letse publieke omroep, meldt dat die tradities zich nog moeten vormen. De site plaatst het Lets ook als basis van de nationale identiteit naast de taalkwestie in Oekraïne, waar het Russisch lange tijd een dominante positie had. Letland zelf kent diezelfde gevoeligheid: ook hier stond het Lets in de Sovjettijd onder druk van het Russisch. Dat maakt de positie van de taal nog altijd een onderwerp van publiek debat. Voor wie in Letland woont, betekent de jonge traditie van de feestdag dat de invulling ervan elk jaar verder verandert en nog geen vaste vorm heeft.

Ook de Tieslietu ministrija en het Valsts valodas centrs grepen de dag aan voor een eigen initiatief, meldden beide instanties zelf. De Tieslietu ministrija is het Letse ministerie van Justitie, en het Valsts valodas centrs is het staatstaalcentrum dat toezicht houdt op het gebruik van het Lets. Samen lanceerden ze de sociale-mediacampagne Vārdu pa vārdam. Daarin kiezen inwoners een voor hen betekenisvol Lets woord. Ze beelden dat woord creatief uit door het te schrijven, tekenen of schilderen, en delen dat vervolgens op sociale media. Op dezelfde dag spraken medewerkers van het ministerie op het ministerie zelf met leerlingen van drie scholen over het belang van het Lets in het dagelijks leven. Daarmee richt de campagne zich, net als de boodschap van de president, vooral op de persoonlijke band die inwoners met de taal hebben, eerder dan op nieuwe regels.

Voor Nederlanders en Vlamingen die in Letland wonen, verandert er door de Dag van de Staatstaal zelf niets aan regels of papierwerk. Het blijft bij boodschappen, een campagne en experimenten op scholen. Wie de taal nog niet goed spreekt, kan de aandacht van deze dag wel aangrijpen. Net als de campagne vraagt, kan hij of zij zelf een Lets woord kiezen dat iets betekent en dat delen.