Rinkēvičs vraagt nieuwe Saeima om hogere defensie-uitgaven

Staatspresident Edgars Rinkēvičs heeft de nieuwe 15de Saeima opgeroepen de defensie-uitgaven te verhogen naar minstens 5 procent van het bruto binnenlands product, als antwoord op de dreiging vanuit Rusland. Rinkēvičs is het staatshoofd van Letland. Hij wordt door de Saeima gekozen en heeft geen regeringsmacht, maar spreekt het parlement bij plechtige gelegenheden toe. Letland grenst aan Rusland en Wit-Rusland en is lid van de NAVO en de Europese Unie. Deputati is het Letse woord voor parlementsleden. Rinkēvičs vroeg de deputati ook om nauwere samenwerking met de NAVO-bondgenoten en minder bureaucratie. Ook vroeg hij om meer steun aan IT-bedrijven, defensietechnologie en de biomedische sector. Daarnaast riep hij op tot meer aandacht voor demografie, onderwijs en zorg. Hij riep de deputati op hun verkiezingsbeloften niet te vergeten en hun besluiten aan de kiezers uit te leggen.

Hij deed dat bij de eerste zitting van de nieuwe Saeima. De Saeima is het eenkamerparlement van Letland. Alle 100 gekozen leden van de 15de Saeima kwamen dinsdag 3 november 2026 bijeen in het Saeima-gebouw in Riga, voor de eerste zitting van deze zittingsperiode. Riga is de hoofdstad van Letland en de zetel van het parlement. De aftredende voorzitter Daiga Mieriņa opende de zitting. Zij is lid van de partij ZZS, de Unie van Groenen en Boeren. Mieriņa kondigde de start van de nieuwe parlementaire periode aan. Zo’n eerste zitting volgt in Letland altijd hetzelfde patroon. Eerst komt de eedaflegging, daarna de keuze van een nieuw Presidium.

Tijdens de zitting legden de deputati de ambtseed af. Daarin beloofden zij trouw aan Letland en een sterkere soevereiniteit. Ook spraken zij zich uit voor het Lets als enige staatstaal. Daarvoor koos de Saeima eerst stemtellers. Daarna stelde zij een tijdelijke Commissie voor Mandaten, Ethiek en Verzoekschriften in. Die commissie controleert de verkiezingsstukken en eventuele klachten. Pas daarna worden de mandaten per stemming bevestigd en wordt het Presidium via een open procedure gekozen. Het Presidium is het dagelijks bestuur van de Saeima. Zonder bevestiging van de mandaten kan een deputee niet beginnen, ook al heeft hij of zij de eed al afgelegd en staat de verkiezing niet ter discussie.

Voor het voorzitterschap van de Saeima wordt Edvards Smiltēns naar voren geschoven. Hij is lid van Apvienotais sarakts. Ook Raimonds Vējonis, van dezelfde partij, wordt genoemd als kandidaat voor het Presidium. Datzelfde geldt voor Linda Liepiņa van Latvija Pirmajā Vietā en Ināra Mūrniece van de Nacionālā Apvienība. Ook Antoņina Ņenaševa van de Progresīvie wordt als kandidaat genoemd. De verkiezing van het Presidium verliep via een open procedure tijdens deze eerste zitting. Latvija Pirmajā Vietā, Nacionālā Apvienība en Progresīvie zijn andere fracties in de nieuwe Saeima. Wie de voorzittershamer krijgt, bepaalt mede welke onderwerpen voorrang krijgen op de agenda van de Saeima.

Met het bijeenkomen van de nieuwe Saeima is het vorige kabinet officieel aftredend. De demissionaire regering blijft de lopende zaken behartigen. Dat doet zij totdat de nieuwe Saeima een nieuw kabinet goedkeurt. Pas na de vorming van een nieuw kabinet is dat demissionaire label niet langer van toepassing.